KAP = CAPNO

Wat is koolstofdioxide?

Allereerst, de stof koolstofdioxide… Wat is het nu eigenlijk en waar komt het vandaan?

Koolstofdioxide (CO2) is het eindproduct van de omzetting van vetten, suikers en eiwitten in energie. Dit proces vindt plaats in de cellen van alle doorbloede weefsels; in de mitochondriën.

CO2 is een afvalstof van het lichaam. Transport van CO2 vanuit de perifere weefsels, zoals spieren en organen, wordt op drie manieren gedaan: als CO2-gas opgelost in het bloed, aan hemoglobine, en voor het grootste gedeelte als bicarbonaat (HCO3-). Aangezien CO2 een afvalstof is, is het CO2-gehalte veneus hoger dan arterieel (45-48 mmHg (6-6,4 kPa) vs. ca. 40 mmHg (5,3 kPa) . CO2 wordt uitgescheiden door de longen en nieren. CO2 diffundeert vanuit de bloedbaan naar de alveoli waarna CO2 wordt uitgeademd, en kan worden gemeten.

Wat is Capnografie?

Capnografie is een niet-invasieve monitoringtechniek die het kooldioxidegehalte (CO2) in de uitgeademde lucht van een patiënt meet. Het biedt een grafische en numerieke weergave van de CO2-concentratie gedurende de ademhalingscyclus, bekend als een capnogram. Een normaal capnogram ziet eruit als volgt: een snelle stijging, vervolgens een plateau fase, en weer een snelle daling, met een korte fase waarbij de curve een aantal seconden op de nul blijft. Dit is het moment van inademing. De End-Tidal CO2 (EtCO2) is de hoeveelheid CO2 dat wordt gemeten aan het einde van de uitademing.

Hoe werkt Capnografie?

Capnografie werkt door de CO2-niveaus in de uitgeademde lucht te meten. De technologie maakt gebruik van infraroodspectroscopie, waarbij infraroodlicht door de uitgeademde lucht wordt gestuurd. CO2-moleculen absorberen specifieke golflengtes van dit licht, en door de hoeveelheid geabsorbeerd licht te meten, kan de CO2-concentratie worden bepaald. De resulterende data wordt weergegeven als een capnogram, een grafiek die CO2-niveau’s over de tijd toont.

Verschillende capnografiesystemen

Er zijn twee hoofdtypen capnografiesystemen: sidestream en mainstream. Beide systemen hebben voor- en nadelen. De verschillende systemen hebben een andere plaatsing. De sidestream meet letterlijk vertaald de zijstroom en gaat om de luchtslang heen. De mainstream, letterlijk vertaald hoofdstroom, is direct geplaatst in de luchtstroom.

Sidestream Capnografie

Bij sidestream capnografie wordt een kleine hoeveelheid uitgeademde lucht via een dunne slang naar een analyseapparaat geleid dat zich buiten de ademweg van de patiënt bevindt. Dit type capnografie heeft enkele voordelen en nadelen:

Voordelen:

  • Lichtgewicht en eenvoudig te integreren in bestaande systemen.
  • Geschikt voor langdurig gebruik en transport

Nadelen:

  • Mogelijkheid van condensatie of verstopping van de slang, wat de nauwkeurigheid kan beïnvloeden.
  • Kan een vertraging van enkelen seconden in de metingen hebben.

Mainstream Capnografie

Bij mainstream capnografie bevindt de CO2-sensor zich direct in de ademweg van de patiënt, meestal tussen de endotracheale tube en de ademhalingsslang. Dit heeft de volgende voor- en nadelen:

Voordelen:

  • Directe en real-time metingen zonder vertraging
  • Geen risico op condensatie of verstopping

Nadelen:

  • Kan ongemakkelijk zijn voor de spontaan ademende patiënt, vooral bij langdurig gebruik
  • Zwaarder en minder geschikt voor langdurige monitoring of transport

Toepassingen van Capnografie

Het is bekend dat het EtCO2 een parameter is voor de ventilatie. Er zijn echter nog twee aspecten waar informatie over gegeven wordt, namelijk metabolisme en perfusie. Dit is, gecombineerd, een maat voor cardiac output. Bijvoorbeeld: een toenemende EtCO2 bij gecontroleerde beademing een aanwijzing voor toename van de cardiac output. Je kan dus erg veel informatie halen uit het capnogram. Naast het getal wat de capnografie aangeeft, geeft de vorm van de curve informatie. Capnografie wordt op verschillende manieren gebruikt in de klinische praktijk, met als doel het verbeteren van de patiëntenzorg en het ondersteunen van zorgverleners bij het nemen van geïnformeerde beslissingen.

Andere belangrijke toepassingen zijn bevestiging van correcte tubepositie, monitoring van de kwaliteit van reanimatie en detectie van ademhalingsproblemen.

Capnografie is een essentieel hulpmiddel in de moderne geneeskunde, dat zorgverleners helpt om de ademhaling van patiënten nauwkeurig en real-time te monitoren. Het vermogen om snel en betrouwbaar veranderingen in CO2-niveaus te detecteren en te interpreteren, maakt capnografie onmisbaar voor het verbeteren van de patiëntenzorg en het ondersteunen van klinische beslissingen. Om veranderingen te kunnen waarnemen is snelle aansluiting van de capnometer noodzakelijk. Bij voorkeur gebeurt dit direct bij het aansluiten van zuurstof op de patiënt (sommige zuurstofmaskers hebben een capnografieaansluiting), maar minimaal bij de start van kapbeademing.